چرا ورق های ژئوممبران در معدن دچار خرابی میشوند؟ راهنمای انتخاب
چرا لاینرهای ژئوممبران در معادن زودتر خراب میشوند؟ / مقدمه
لاینرهای ژئوممبران بهعنوان آخرین خط دفاعی در سدهای باطله معدنی (Tailings Storage Facilities) نقشی حیاتی در حفاظت محیطزیست دارند. اما تحقیقات جدید نشان میدهد که عمر ژئوممبرانها فقط به زمان بستگی ندارد، بلکه شیمی آب باطله نقش تعیینکنندهای در تخریب آنها دارد. در این مقاله نتایج پژوهش e Silva، Rowe و Abdelaal (۲۰۲۵) مرور میشود و نکاتی کلیدی برای طراحان ارائه خواهد شد.
مطالعه جدید روی لاینرهای ژئوممبران
پژوهشگران سه نوع لاینر ژئوممبران (HDPE استاندارد و پلیاولفین ترکیبی) را در شرایط شیمیایی مختلف شبیهسازیشده به مدت سه سال مورد آزمایش قرار دادند. نتایج نشان داد:
- آب خنثی (pH=7) میتواند مخربتر از شرایط اسیدی یا قلیایی باشد.
- کاهش آنتیاکسیدان به معنی پایان عمر لاینر نیست.
- عمر واقعی طراحی ممکن است بسیار کوتاهتر از پیشبینی اولیه باشد.
پیامدهای طراحی برای سدهای باطله و هیپ لیچینگ
اگر در حوزه معدن کار میکنید، برای انتخاب و طراحی لاینر ژئوممبران باید این موارد را در نظر بگیرید:
تستهای اختصاصی
✅ انجام تست غوطهوری با آب واقعی باطله، حتی در مدت شش ماه، اطلاعات دقیقتری از دیتاشیتها ارائه میدهد.
اهمیت شیمی محیط
✅ فقط pH کافی نیست؛ آب خنثی یا کمی شور گاهی از محیطهای اسیدی و قلیایی آسیبزاتر است.
انتخاب مواد مناسب
✅ رزینهای ترکیبی یا بهبودیافته نسبت به HDPE معمولی عمر بیشتری در شرایط پیچیده دارند.
استفاده از لایههای محافظ
✅ ژئوتکستایل، لایه شنی یا سیستمهای کامپوزیت میتوانند عمر لاینر را به صدها سال افزایش دهند.
جمع بندی
لاینرهای ژئوممبران بهتنهایی شکستناپذیر نیستند. شیمی آب، فرمولاسیون لاینر و طراحی سیستم محافظتی سه عامل کلیدی برای افزایش طول عمر آنها هستند.
🔗 Reference: e Silva, R.A., Rowe, R.K., Abdelaal, F.B. (2025). Degradation of Polyethylene Geomembranes Exposed to Mine Tailings Pore Waters. Geotextiles and Geomembranes, 53, 1483–1505. [GeoKonect Technical Summary]
